<b></b> Si e mori Rusia hapësirën në zemër të Evropës ku mban bomba bërthamore?

Si e mori Rusia hapësirën në zemër të Evropës ku mban bomba bërthamore?

19.04.2022 20:12

Evropa u trondit nga njoftimi i Dmitry Medvedev, një nga ndihmësit më të afërt të Vladimir Putin, ku tha se vendi do të instalonte raketa hipersonike dhe armë bërthamore në enklavën e Kaliningradit nëse Suedia dhe Finlanda i bashkohen NATO-s.

Në Kaliningrad ka pasur gjithmonë armë bërthamore

Ai tha gjithashtu se në rast të anëtarësimit të këtyre vendeve në NATO, Rusia do të duhet të forcojë forcat e saj tokësore, detare dhe ajrore në Baltik. Më vonë u sqarua se Rusia tashmë ka armë bërthamore në Kaliningrad. Ministri lituanez i Mbrojtjes Arvydas Anusauskas foli për këtë.

"Kërcënimet aktuale ruse duken mjaft të çuditshme, kur e dimë se, edhe pa situatën aktuale të sigurisë, ata mbajnë armë 100 km nga kufiri i Lituanisë. Armët bërthamore kanë qenë gjithmonë në Kaliningrad, ata e përdorin atë si një kërcënim", tha ai.

Por cila është saktësisht historia e Rusisë dhe Kaliningradit, territorit më perëndimor të Rusisë, të cilin Kremlini po e përdor për të trembur Evropën prej vitesh për shkak të afërsisë me qytetet më të mëdha të Evropës?

Stërvitje ushtarake me Kinën

Gjegjësisht, kjo nuk është hera e parë që Kaliningrad përmendet në kuadër të armëve bërthamore, si dhe ushtrimeve ushtarake. Në vitin 2017, Rusia dhe Kina, për shembull, filluan stërvitjet e përbashkëta detare në Detin Baltik, në portin e Baltiysk, i cili është pjesë e kësaj enklavë, që ishte hera e parë që anijet luftarake kineze vizituan Baltikun.

Një vit më parë, Rusia kishte vendosur sistemin e mbrojtjes raketore S-400 dhe raketat balistike Iskander. Ishte një veprim i Moskës në përgjigje të planit të mbrojtjes raketore të SHBA-së në Evropën Lindore. Iskander është një raketë që mund të mbajë një kokë bërthamore. Gama e saj zyrtare është 500 kilometra, por disa ekspertë ushtarakë perëndimorë besojnë se është shumë më e madhe në realitet.

Stalini ishte i vendosur të hakmerrej ndaj Gjermanisë në lindje

Ku e mori Rusia territorin e saj në këtë pjesë të Evropës? Me pak fjalë, Bashkimi Sovjetik ia mori Gjermanisë në fund të Luftës së Dytë Botërore. Konigsberg i atëhershëm ishte pjesë e Gjermanisë së Hitlerit, dhe më parë Republika e Vajmarit dhe Mbretëria e Prusisë. Njëherë e një kohë, në mesin e shekullit të 18-të me Luftën Shtatëvjeçare, qyteti ishte nën pushtimin e Perandorisë Ruse, por shpejt u kthye në Prusi.

Në çdo rast, Gjermania u detyrua të hiqte dorë nga pjesë të mëdha të vendit të saj në fund të Luftës së Dytë Botërore. Në Potsdam, Britania e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara i dhanë pa diskutim këtë territor sovjetikëve, të cilët kishin pushtuar atje disa muaj më parë. 

Konferenca e Potsdamit u mbajt në korrik dhe gusht 1945, menjëherë pasi Gjermania ra në duart e forcave sovjetike, britanike dhe amerikane. Stalini ishte i vendosur të hakmerrej ndaj Gjermanisë në lindje, dhe kryeministri britanik Winston Churchill dhe presidenti i SHBA-së Harry Truman ranë dakord që Gjermania të humbiste një pjesë të territorit të saj.

Qyteti gjerman u shndërrua në rus

Pse i duhej Stalinit Kaliningrad? Para së gjithash, ai mori një port që nuk do të kërcënohet nga akulli i përhershëm. Ishte shumë e rëndësishme për marinën dhe tregtinë sovjetike. Sipas analistëve, përmes Kaliningradit, BRSS mori vendndodhjen e përsosur për të nisur një sulm ose për t'u tërhequr. Duke kontrolluar këtë qytet, sovjetikët ndiheshin më të sigurt. 

Në Konferencën e Teheranit në vitin 1943, Stalini tha se Rusia nuk kishte një port në Detin Baltik që mund të funksiononte gjatë gjithë vitit. "Kjo është arsyeja pse ne kemi nevojë për një pjesë të Prusisë Lindore dhe portin e Koenigsberg, si dhe Memel (tani qyteti lituanez Klapeida). Ai shtoi se historikisht është një vend sllav.

Ajo që donte ishte të kthente një qytet tërësisht gjerman në qytet rus, siç është sot Kaliningrad. Stalini sulmoi këtë zonë me një ushtri prej një milion e gjysmë ushtarësh. Beteja për Kaliningrad vrau 25,000 civilë dhe dëboi një numër jashtëzakonisht të madh gjermanësh. 

Para luftës, qyteti numëronte 375,000 njerëz. Ai e priti përfundimin e luftës me më pak se 65 mijë njerëz. Gjermanët që mbetën, sipas të dhënave historike, u përballën me abuzim dhe skllavëri gjatë viteve në vijim. 

Tashmë në vitin 1946, qyteti u riemërua Kaliningrad dhe u emërua pas Mikhail Kalinin, një revolucionar bolshevik me ndikim që kishte një vend të rëndësishëm në Revolucionin e Tetorit dhe vdiq në fillim të atij viti. 

"Rusët premtuan lehtësim taksash nëse lëvizin atje"

Profesorja e historisë Nicole Eaton, e cila jep mësim në Kolegjin e Bostonit, tha për Wilsoncenter.org se në tetor 1945, kishte vetëm rreth 5000 sovjetikë në qytet.

Stalini planifikoi të vendoste rreth 400,000 sovjetikë në zonë, kryesisht rusë.

"Disa erdhën vullnetarisht, u premtuan lehtësim taksash, bagëti falas, strehim... Disa erdhën të uritur, pa këpucë dhe ushqim, dhe gjetën pak nga ato që u ishin premtuar. Gjermanët që u dëbuan shkuan kryesisht në Gjermaninë Lindore", thotë historianja amerikane.

"Ky është një qytet që kishte shumë përfitime që qytetet e tjera sovjetike nuk i kishin. Qyteti u shkatërrua në luftë, por sovjetikët e rindërtuan atë në frymën e socializmit. Ata hoqën fasadat e ndërtesave me pamje gjermane dhe zgjeruan rrugët”, thotë ajo.

Hong Kongu rus?

Sa i rëndësishëm ishte Kaliningrad për Stalinin, aq më i rëndësishëm është edhe për Putinin, i cili tani ka një pikë të rëndësishme strategjike në këtë qytet. 

Kremlini zyrtar dërgoi mesazhe se Kaliningrad do të ishte Hong Kongu rus, por nuk u bë kurrë i tillë. Në ato vite, Kaliningrad konsiderohej si një lloj ure për në Evropë, si pikë ku takohen lindja dhe perëndimi. Sot, ajo është vetëm baza kryesore e Flotës Ruse Baltike dhe vendi nga i cili Rusia kërcënon pjesën tjetër të Evropës. 

Përveç kësaj, askush nuk e do Kaliningradin përveç Rusisë. Polonia dhe Lituania kufizohen me rajonin e Kaliningradit, ata kurrë nuk e kërkuan atë territor. Gjermania nuk bëri të njëjtën gjë. Ajo shkoi aq larg sa hoqi dorë nga kërkesat e saj historike si pjesë e një traktati që e lejoi atë të ribashkohej.

Popullsi pjesërisht pro Putinit

Një nga arsyet është se rreth 87 përqind e rusëve jetojnë në Kaliningrad. Përveç kësaj, një studim interesant thotë se në këtë rajon të Rusisë kishte më shumë se kudo tjetër mbështetës të aneksimit të Krimesë, më shumë se 85 përqind e tyre.

Raportet e gazetarëve thonë gjithashtu se nuk ka shenja të trazirave serioze në Kaliningrad.

"Kaliningrad është ai që Putin përmend si gjemb në këmbë për BE-në dhe NATO-n. Por nga ana tjetër, Kaliningrad nuk mund të përbëjë realisht një kërcënim sepse është i rrethuar. Stërvitjet dhe kundër-stërvitjet e shumta në të dy anët e kufirit do të vazhdojnë. Është pjesë e një vlere simbolike Kaliningrad”, thotë historiani Eaton.

Kaliningradi i rimilitarizuar përbën një sfidë serioze dhe të gjerë jo vetëm për lojtarët rajonalë, por edhe për marrëdhëniet transatlantike. /Nacionale/

Tjera nga autori:
1