<b></b> Ky arkipelag finlandez është thembra e Akilit e Perëndimit

Ky arkipelag finlandez është thembra e Akilit e Perëndimit

16.06.2022 16:50

Ata nuk bien në sy shpesh, por tani janë në qendër të vëmendjes, këta janë Ishujt Aland. Edhe pse i përkasin Finlandës, ato janë autonome. Arkipelagu në fakt gëzon një status të veçantë ushtarak. Tani Vladimir Putin mund t'i përdorë ishujt si një portë. Vendndodhja është ideale.

Gjithçka duket kaq paqësore në foto. Shumë jeshile, një urë në mes dhe një ambient shumë i qetë. Rrethuar nga Deti Baltik, midis Suedisë dhe Finlandës, ka mijëra ishuj të shpërndarë që vështirë se dikush tjetër i njeh. Por për momentin fokusi është në Ishujt Aland.

Sipas marrëveshjeve ndërkombëtare, arkipelagu finlandez ka pasur një status të veçantë të neutralitetit ushtarak që nga mesi i shekullit të 19-të. Kjo do të thotë që trupat nuk mund të vendosen atje. Në fakt. Por që kur shefi i Kremlinit, Vladimir Putin ka sulmuar Ukrainën dhe po bën luftë të pamëshirshme, kërcënimi nga Rusia tani po bëhet gjithnjë e më i madh. Sidomos për shkak se Finlanda dhe Suedia duan të anëtarësohen në NATO.

Nëse rusët sulmojnë Finlandën, atëherë Ishujt Aland do të ishin porta e përsosur, paralajmërojnë ekspertët ushtarakë. "Kjo është thembra e Akilit e mbrojtjes finlandeze", thotë Alpo Rusi, profesor dhe ish-këshilltar presidencial finlandez, në një intervistë me agjencinë e lajmeve AFP. "Ekziston shqetësimi se në rast të një sulmi të papritur në Aland, Finlanda mund të mos jetë në gjendje të reagojë mjaft shpejt ushtarakisht". Megjithatë, shumica e rreth 30,000 banorëve të ishullit janë ende kundër çdo pranie ushtarake.

Statusi special monitorohet nga rusët

Ishujt Aland që flasin kryesisht suedisht tani i përkasin Finlandës, por gëzojnë autonomi të gjerë politike. Suedia e dha atë pas një lufte me Perandorinë Ruse në fillim të shekullit të 19-të, së bashku me pjesën tjetër të asaj që tani është Finlanda.

Helsinki më pas fitoi pavarësinë nga Moska në vitin 1917, 100 vjet më vonë. Ishujt Aland mbetën finlandez, por në këtë kohë ata tashmë zinin një pozicion të veçantë.

Neutraliteti ushtarak i arkipelagut daton në një traktat paqeje të vitit 1856. Në atë kohë, Britania e Madhe dhe Franca kishin pushtuar ishujt me Rusinë në Luftën e Krimesë dhe kishin zbatuar çmilitarizimin e zonës së rëndësishme strategjike të Detit Baltik në Traktatin e Parisit. Që nga Lufta e Dytë Botërore, ky status është monitoruar gjithashtu nga një konsullatë e parë sovjetike, më pas ruse në Mariehamn, kryeqyteti i arkipelagut.

"Rusia është gjithmonë një kërcënim"

Një grup banorësh mblidhen çdo ditë përpara gardhit të lartë metalik që rrethon konsullatën për të demonstruar kundër luftës së Rusisë në Ukrainë. 'Nuk keni punë këtu. Rusia është gjithmonë një kërcënim”, tha për AFP protestuesi Mosse Wallen.

Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu se neutraliteti mund të mos mbrojë Ishujt Aland nga një sulm rus. "Pse duhet t'i besojmë idesë se trupat nuk do të merrnin kontrollin e Aland-it sa më shpejt të jetë e mundur", thotë Charly Salonius-Pasternak, një studiues në Institutin Finlandez për Çështjet Ndërkombëtare. Në qershor, një sondazh tregoi se 58 për qind e finlandezëve mbështesin një prani ushtarake në Aland.

“Nuk kemi asgjë që ia vlen të pushtojmë”

Nga ana tjetër, banorët e ishullit Alland duan të ruajnë statusin e tyre special dhe deri më tani kanë hedhur poshtë me vendosmëri idenë e përfundimit të çmilitarizimit. “Pse duhet ta ndryshojmë këtë? Mendoj se është një faktor stabilizues në rajonin e Detit Baltik që ne jemi të çmilitarizuar", i tha AFP kryeministrja e Aland, Veronica Thornroos.

"Ne gjithmonë mendojmë se kush dëshiron të na sulmojë nëse nuk kemi asgjë që ia vlen të pushtojmë", thotë Ulf Grussner nga Aland. Edhe pse kishin lindur dyshime për këtë me luftën në Ukrainë, ai ishte ende në favor të ruajtjes së neutralitetit ushtarak të ishujve.

Qeveria finlandeze thotë se nuk ka ndërmend të prekë statusin special të Aland. Sia Spiliopoulou Akermark, drejtore e Institutit të Paqes në Aland, thotë se kjo do të ishte gjithsesi e vështirë. Statusi i Aland-it duhet parë në mënyrë si një "nyje komplekse" e autonomisë, garancive kulturore dhe çmilitarizimit. /Nacionale/

Tjera nga autori:
1