<b></b> Pse e pushtoi Ukrainën, çka po don Putini?

Pse e pushtoi Ukrainën, çka po don Putini?

15.05.2022 17:05

Vladimir Putin nisi luftën më të madhe në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore me justifikimin se Ukraina moderne dhe me prirje perëndimore ishte një kërcënim i vazhdueshëm dhe Rusia nuk mund të ndihej "e sigurt, të zhvillohej dhe të ekzistonte".

Që atëherë, mijëra njerëz kanë vdekur, qyteza dhe qytete të tilla si Mariupoli janë në gërmadha dhe 13 milionë njerëz janë zhvendosur. Por pyetjet mbeten: Për çfarë ishte e gjitha dhe si do të përfundojë?

Paul Kirby, "BBC"

Cili ishte qëllimi fillestar i Putinit?

Qëllimi fillestar i liderit rus ishte të mposhte Ukrainën dhe të rrëzonte qeverinë e saj, duke i dhënë fund një herë e mirë dëshirës së vendit për t'u bashkuar me aleancën mbrojtëse perëndimore, NATO. Por, pas një muaji dështimesh, ai braktisi përpjekjen e tij për të kapur kryeqytetin Kiev dhe i ktheu ambiciet e tij në lindje dhe jug të Ukrainës.

Duke nisur pushtimin më 24 shkurt, ai i tha popullit rus se qëllimi i tij ishte "çmilitarizimi dhe denazifikimi i Ukrainës". Qëllimi i tij i deklaruar ishte të mbronte njerëzit që i nënshtroheshin asaj që ai e quajti tetë vjet bullizëm dhe gjenocid nga qeveria e Ukrainës, por shumë shpejt u shtua edhe një objektiv tjetër: sigurimi i statusit neutral të Ukrainës.

Ministri i Jashtëm Sergei Lavrov foli për çlirimin e Ukrainës nga shtypja ndërsa shefi i inteligjencës së jashtme Sergei Naryshkin argumentoi se "e ardhmja e Rusisë dhe pozita e saj në botë janë në rrezik.”

Presidenti i zgjedhur në mënyrë demokratike i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, tha se "armiku më ka caktuar mua si objektivin numër një; familja ime është objektivi numër dy". Ndërsa, këshilltari i tij tha se trupat ruse kanë bërë dy përpjekje për të sulmuar kompleksin presidencial.

Presidenti Putin ka folur për pushtimin e Rusisë si një kauzë "fisnike".

Udhëheqësi rus madje refuzoi ta quante atë një pushtim apo një luftë, dhe Moska vazhdon ta cilësoj luftën më të madhe të Evropës që nga viti 1945, një "operacion special ushtarak".

Pretendimet për nazistë dhe gjenocid në Ukrainë janë krejtësisht të pabaza, por pjesë e një narrative të përsëritur nga Rusia prej vitesh.

 "Është çmenduri, ndonjëherë as ata nuk mund të shpjegojnë se kujt po i referohen," është shprehur ministri i Jashtëm i Ukrainës Dmytro Kuleba.

Megjithatë, një opinion i agjencisë shtetërore të lajmeve Ria Novosti e bëri të qartë se "denazifikimi është në mënyrë të pashmangshme edhe de-ukrainizimi" - në fakt fshin shtetin modern".

Dhe, tani është Rusia ajo që akuzohet nga komuniteti ndërkombëtar për kryerjen e krimeve të luftës. Disa vende, duke përfshirë ShBA-në dhe Kanadanë, madje e akuzuan për gjenocid.

Pas kaq shumë shkatërrimesh, fjalët e liderit rus tingëllojnë shumë boshe tani: "Nuk është plani ynë për të pushtuar territorin ukrainas; ne nuk synojmë t'i imponojmë askujt asgjë me forcë".

Si kanë ndryshuar qëllimet e Putinit?

Një muaj pas pushtimit, Rusia u tërhoq nga Kievi dhe deklaroi se qëllimi i saj kryesor ishte "çlirimi i Donbasit" - duke iu referuar gjerësisht rajoneve lindore të Ukrainës, Luhansk dhe Donetsk. Më shumë se një e treta e kësaj zone tashmë ishte e pushtuar nga forcat proxy ruse në një luftë që filloi në 2014, por tani Rusia donte ta pushtonte të gjithën.

Kremlini pretendoi se "përgjithësisht kishte përmbushur” qëllimet e fazës së parë të pushtimit, të cilën e përcaktoi si reduktim të konsiderueshëm të potencialit luftarak të Ukrainës. Por nga tërheqja e Rusisë u bë e qartë se ajo në fakt kishte zvogëluar ambiciet e saj.

"Putinit i duhet një fitore," tha Andrei Kortunov, kreu i Këshillit të Çështjeve Ndërkombëtare Ruse. Të paktën ai ka nevojë për diçka që mund ta paraqesë në shtëpi si fitore.

Tani, zyrtarët rusë janë fokusuar në kapjen e dy rajoneve të mëdha lindore dhe krijimin e një korridori tokësor përgjatë bregut jugor, në lindje nga Krimea deri në kufirin rus. Ata kanë pretenduar kontrollin e rajonit jugor të Khersonit dhe një gjeneral kryesor rus ka thënë se kanë shpresa për të kapur territorin më në perëndim përgjatë bregut të Detit të Zi drejt Odesës dhe më gjerë.

"Kontrolli mbi jugun e Ukrainës është një tjetër rrugëdalje për në Transnistria," tha gjeneralmajor Rustam Minnekayev, duke iu referuar një zone të shkëputur të Moldavisë, ku Rusia ka rreth 1500 trupa.

Nëse Rusia pushton të dy rajonet lindore, me shumë gjasa do të përpiqet t'i aneksojë ato pas një votimi të rremë, siç bëri me Krimenë në 2014. Ukraina gjithashtu akuzon forcat pushtuese në Kherson për planifikimin e një referendumi për krijimin e njësisë separatiste: ato tashmë kanë nisur prezantimin e monedhës ruse, rubla.

Kapja e Donbasit dhe korridorit tokësor është një minimum i detyrueshëm për Kremlinin, paralajmëron Tatiana Stanovaya, nga firma e analizës RPolitik dhe qendra Carnegie Moscoë:

 "Ata do të vazhdojnë. Unë gjithmonë dëgjoj të njëjtën frazë - 'nuk kemi zgjidhje tjetër veçse të përshkallëzojmë' ."

Kreu i fuqishëm i Këshillit të Sigurimit të Rusisë, Nikolai Patrushev, ka folur për shpërbërjen e Ukrainës në "disa shtete", duke fajësuar urrejtjen ukrainase dhe perëndimore ndaj Rusisë.

A ka rrugëdalje?

Në një të ardhme të afërt ka pak shenja të një përfundimi të negociuar të kësaj lufte.

Disa javë nga lufta, Rusia tha se po shqyrtonte një propozim ukrainas për neutralitet, por që nga fundi i marsit më nuk ka pasur negociata.

Presidenti Putin i tha Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së në fund të prillit se "ne jemi duke negociuar, ne nuk i refuzojmë bisedimet", por ai më herët kishte thënë se negociatat janë në një qorrsokak.

Pas një takimi me liderin rus, kancelari austriak Karl Nehammer dha një vlerësim shumë të poshtër për një njeri që kishte hyrë në një "logjikë lufte".

Volodymyr Zelensky i Ukrainës kishte pranuar tashmë se Ukraina nuk do të bashkohej me NATO-n: "Është një e vërtetë dhe ajo duhet të njihet". Por pasi mizoritë e dukshme ruse dolën në dritë në Bucha, Mariupol dhe gjetkë, ai e bëri të qartë se nuk do të kishte më bisedime derisa Rusia të tërhiqej nga të gjitha territoret e pushtuara që nga 24 shkurti.

Në ofertën e tij të neutralitetit të propozuar në fund të marsit, Kievi tha se:

  • Ukraina do të bëhej një shtet i paangazhuar dhe "jo bërthamor", pa baza ushtarake të huaja apo kontigjente në territorin e saj.
  • Garancitë e rrepta, ligjërisht të detyrueshme do të kërkonin që vendet e tjera të mbrojnë një Ukrainë neutrale në rast sulmi.
  • Brenda tre ditëve, shtetet garantuese do të duhet të zhvillojnë konsultime dhe të dalin në mbrojtje të Ukrainës.
  • Ukraina do të lejohej të anëtarësohej në Bashkimin Evropian, por nuk do të hynte në aleanca ushtarako-politike dhe çdo stërvitje ndërkombëtare do të kërkonte pëlqimin e shteteve garantuese.
  • Statusi i ardhshëm i Krimesë së aneksuar nga Rusia do të negociohej gjatë 15 viteve të ardhshme.

Por asnjanësia për Vladimir Putinin nuk duket se është e mjaftueshme.

"Në fund të fundit Putini donte të ndante vendin dhe mendoj se po bëhet më e qartë se kjo është ajo që ai dëshiron," tha Barbara Zanchetta nga Departamenti i Studimeve të Luftës në King's College në Londër.

Ndërsa Kremlini dëshiron të aneksojë disa zona të Ukrainës, Tatiana Stanovaya beson se "fati i Ukrainës është shumë më i rëndësishëm: Putini dëshiron t'i japë fund Ukrainës si një shtet aktual".

Si e sheh Putini Ukrainën

Që kur Ukraina arriti pavarësinë në vitin 1991, me rënien e Bashkimit Sovjetik, ajo gradualisht është drejtuar nga perëndimi - si BE ashtu edhe NATO.

Udhëheqësi rus ka kërkuar ta ndryshojë këtë, duke e parë rënien e Bashkimit Sovjetik si "shpërbërje të Rusisë historike". Ai ka thënë se rusët dhe ukrainasit janë një popull, duke i mohuar Ukrainës historinë e saj të gjatë dhe duke e parë shtetin e sotëm të pavarur thjesht si një "projekt anti-rus".

"Ukraina nuk ka pasur kurrë tradita të qëndrueshme të shtetësisë së vërtetë," ka thënë Putin.

Ishte presioni i tij ndaj liderit pro-rus të Ukrainës, Viktor Janukoviç, për të mos nënshkruar një marrëveshje me Bashkimin Evropian në vitin 2013 që çoi në protesta të cilat përfundimisht rrëzuan presidentin ukrainas në shkurt të vitit 2014.

Rusia më pas pushtoi rajonin jugor të Krimesë të Ukrainës dhe shkaktoi një rebelim separatist në lindje dhe një luftë që mori 14,000 jetë.

E ndërsa përgatitej të pushtonte në shkurt, Putin grisi një marrëveshje paqeje të paplotësuar të Minskut të vitit 2015 dhe akuzoi NATO-n se kërcënonte "të ardhmen ruse historike si komb", duke pretenduar pa bazë se vendet e NATO-s donin të sillnin luftë në Krime. Ai ka akuzuar kohët e fundit NATO-n për përdorimin e Ukrainës për të zhvilluar një luftë kundër Rusisë.

Cili është problemi i Putinit me NATO-n?

Për liderin e Rusisë, aleanca ushtarake mbrojtëse prej 30 anëtarësh e Perëndimit ka një qëllim - të ndajë shoqërinë në Rusi dhe përfundimisht ta shkatërrojë atë. Në një fjalim për Ditën e Fitores më 9 maj, ai akuzoi NATO-n për nisjen e një ngritjeje aktive ushtarake në territoret ngjitur me Rusinë.

Përpara luftës, ai kërkoi që NATO-ja ta kthejë kohën pas në vitin 1997 dhe të ndryshojë zgjerimin e saj drejt lindjes, duke hequr forcat dhe infrastrukturën ushtarake nga vendet anëtare që iu bashkuan aleancës nga viti 1997 dhe duke mos vendosur "armë goditëse pranë kufijve të Rusisë". Kjo do të thotë Evropa Qendrore, Evropa Lindore dhe Balltiku.

Në sytë e Presidentit Putin, Perëndimi premtoi në vitin 1990 se NATO nuk do të zgjerohej "asnjë centimetër në lindje", por gjithsesi e bëri këtë.

Megjithatë, kjo ishte përpara rënies së Bashkimit Sovjetik, kështu që premtimi i bërë presidentit të atëhershëm sovjetik Mikhail Gorbachev i referohej vetëm Gjermanisë Lindore në kontekstin e një Gjermanie të ribashkuar. Gorbachev më vonë kishte thënë se në atë kohë, "tema e zgjerimit të NATO-s nuk u diskutua kurrë".

NATO pohon se kurrë nuk kishte ndërmend të vendoste trupa luftarake në krahun e saj lindor, derisa Rusia aneksoi ilegalisht Krimenë në vitin 2014.

A ka Putin ambicie përtej Ukrainës?

Nëse ai ka, pengesat e tij ushtarake në Ukrainë mund t'i kenë larguar çdo ambicie më të gjerë përtej kufijve të saj. Kërcënimi më i menjëhershëm është për Moldavinë, e cila nuk është pjesë e NATO-s dhe tashmë është nën kërcënimin rus.

Por ambicia e Presidentit Putin për ta rikthyer NATO-n në fund të viteve 1990 ka marrë një goditje, me Finlandën dhe Suedinë që e mendojnë bashkimin me një aleancë që tanimë duket më e bashkuar se kurrë më parë.

 "Ai ka shkaktuar efektin e kundërt të asaj që donte. Ai donte të dobësonte NATO-n, por NATO tani është shumë më e fortë," thotë Barbara Zanchetta.

NATO ka paralajmëruar për një luftë që mund të zgjasë me javë, muaj apo edhe vite dhe tha se anëtarët e saj duhet të përgatiten për një kohë të gjatë.

Rusia, tashmë ka ndëshkuar dy anëtarë të NATO-s, Poloninë dhe Bullgarinë, për mbështetjen e tyre për Ukrainën, duke u ndërprerë furnizimin me gaz.

Duke qenë dëshmitarë të gatishmërisë së Putinit për të hedhur mbeturina në qytetet evropiane në mënyrë që të arrijë qëllimet e tij, liderët perëndimorë tani nuk kanë asnjë iluzion.

Presidenti i SHBA Joe Biden e ka etiketuar atë një kriminel lufte dhe kancelari gjerman Olaf Scholz beson se "Putini dëshiron të ndërtojë një perandori ruse... ai dëshiron të ripërcaktojë rrënjësisht status quo-në brenda Evropës në përputhje me vizionin e tij."

Çfarë do të ndodhë më pas për vetë Rusinë?

Rusia është përpjekur të heshtë mospajtimin e popullit. Protesta e çdo lloji është ndaluar dhe më shumë se 15,000 njerëz janë arrestuar.

“Populli rus gjithmonë do të jetë në gjendje të dallojë patriotët e vërtetë nga tradhtarët”, ka thënë presidenti Putin.

Ka pasur një eksod të madh punonjësish të IT-së dhe profesionistëve të tjerë, edhe opozita politike ose ka ikur ose është burgosur, si në rastin e liderit Alexei Navalny.

Ndërkohë, një grup i gjerë sanksionesh perëndimore kërcënojnë të kontraktojnë ekonominë ruse deri në 10% këtë vit dhe të rrisin inflacionin me më shumë se 20%:

Bankës qendrore të Rusisë i janë ngrirë asetet dhe bankat kryesore janë larguar nga rrjeti ndërkombëtar i transfertave të pagesave SWIFT.

ShBA ka ndaluar importet e naftës dhe gazit rus; BE synon të shkurtojë importet e gazit me dy të tretat brenda një viti dhe po punon për një embargo me faza; Mbretëria e Bashkuar synon të heqë gradualisht naftën ruse deri në fund të vitit 2022.

Ndërsa, linjat ajrore ruse janë ndaluar të hyjnë në hapësirat mbi BE, MB, ShBA dhe Kanada. Edhe ndaj presidentit Putin dhe rrethit të tij të ngushtë janë vendosur sanksione personale.

Tjera nga autori:
1