Ekziston një debat filozofik dhe psikologjik midis atyre që e shohin lumturinë si "hedonik" kundrejt "eudaimonik" – domethënë si kënaqësi kundrejt përmbushjes.

<b></b> Si matet lumturia?

Si matet lumturia?

20.04.2022 11:06

Të jesh i lumtur është gjë e bukur. Të gjithëve na pëlqen të jemi të lumtur. Është ajo që na bën të buzëqeshim dhe të ndihemi të motivuar pothuajse për të gjitha veprimet tona. Asnjë vakt, film, natë apo libër nuk mund të quhet i mirë pa ju bërë të lumtur në një farë mënyre.

Por, çfarë do të thotë fjala - "i lumtur"? Për shumë njerëz, lumturia është masa e një jete të mirë. Është ajo që oratori dhe filozofi romak Ciceroni e quajti "Summum bonum" – vlera më e madhe nga të gjitha. Por si ta masim lumturinë kur është një term kaq i ndryshueshëm dhe i papërcaktueshëm? Edhe nëse pajtohemi se ka një rëndësi të madhe (nëse jo gjëja më e rëndësishme), si mund ta përcaktojmë dhe dokumentojmë atë?

Së pari, ne duhet të shqyrtojmë dy mënyra të ndryshme për të kuptuar lumturinë.

Hedonia dhe Eudaimonia

Ekziston një debat filozofik dhe psikologjik midis atyre që e shohin lumturinë si "hedonik" kundrejt "eudaimonik" – domethënë si kënaqësi kundrejt përmbushjes. Është diçka që Aristoteli dhe "shkollat ​​eudaimonike" pasuese (si stoikët, skeptikët dhe epikurianët) e morën shumë seriozisht.

Grekët e lashtë kishin shumë fjalë për llojet e lumturisë në dispozicion. Hedonia ishte termi që ata rezervuan për atë që me shumë gjasa do ta quajmë kënaqësi ose lumturi të thjeshtë. Është gjendja subjektive e ndjenjës së shkëlqyer. Është ndikimi emocional i të qeshurit, shijimi i një pije relaksuese ose kënaqësia që ju përjetoni duke dëgjuar melodinë e filmit Star Wars në kinema. (Apo jam i vetmi?) Hedonia është kënaqësi dhe është vërtet e bukur. Është gjithashtu shumë e lehtë të matet lumturia e këtij lloji.

Derisa anglishtja ka fjalë të ndryshme "të lumtura" si ekstazë, e gëzueshme, e kënaqur, e gëzuar e tepërt ose euforike, asaj i mungon një ekuivalent i drejtpërdrejtë me eudaimoninë. Për Aristotelin, eudaimonia është një jetë e plotë ose e lulëzuar. Është një përsosmëri morale, detyrë dhe virtyt. Mund të përfshijë ose të shoqërojë kënaqësinë, por nuk e kërkon atë. Lumturia eudaimonike do të thotë lulëzimi i shpirtit dhe të bësh atë që duhet ta bësh si njeri. Sipas klasicistes dhe autores, Edith Hall, një përkthim më i afërt mund të jetë "gëzim". Është më shumë një gjendje e brendshme, intensive e të qenurit (më shumë se një “ndjenjë”) që shkaktohet dhe të motivon t’i bësh mirë gjërat. Është shumë më e vështirë të matet lumturia në këtë mënyrë.

Si të matet lumturia

Tani, ne mund të fillojmë ta shohim problemin me idenë se si të matim lumturinë. Ka një debat mijëravjeçar që nuk do të zbulohet kaq shpejt. Është e zakonshme që mediat të tregojnë se cilat kombe janë "më të lumturat" apo "më të pakënaqurat".

Shkencëtarët shpesh hulumtojnë shkaqet dhe “pasojat” e lumturisë, dhe gazetarët shkencorë e dinë se puna e tyre do të lexohet gjerësisht.

Nëse një studim kërkimor ose pyetësor pyet: "A je i lumtur?", si e interpretoni ju këtë? Disa prej nesh do ta vlerësojnë lumturinë si të qenit hedonia (kënaqësia). Por kjo është një gjë e përkohshme, e paqëndrueshme dhe jo e besueshme. Të tjerët do ta masin lumturinë si eudaimonike. Ata do ta përshtatin atë brenda një jete kuptimplote, ose si një jetë të bërë mirë. Në fund të fundit, ditët më domethënëse dhe "të lumtura" të jetës sonë shpesh nuk janë edhe aq të këndshme në atë kohë. Janë ato në të cilat ne e punojmë shumë, kapërcejmë një sfidë që na shqetëson prej kohësh, ose e dimë se kemi qenë personi më i mirë që mund të ishim.

Me fjalë të tjera, pyetjet më me vend mund të jenë: "A je i lumtur tani?" (që do të thotë një gjendje më afektive, hedonike) dhe "A është jeta juaj e lumtur?" (që po mat një gjë më holistike, eudaimonike).

Si e masin të tjerët lumturinë

Raporti Botëror i Lumturisë është organi i shumëkërkuar kur bëhet fjalë për lumturinë. Ai ka përdorur algoritme të ndryshme, grupe të dhënash, dhe analiza statistikore për më shumë se 20 vjet për të përcaktuar vendet më të lumtura dhe më të palumtura në Tokë. Por si e masin ata, saktësisht, lumturinë?

Sipas faqes së tyre, ata matin lumturinë duke u fokusuar në të dhënat e sondazhit të Gallup për gjashtë kategori të veçanta: produktin e brendshëm bruto, mbështetjen sociale, jetëgjatësinë e shëndetshme, lirinë për të bërë zgjedhjet tuaja të jetës, humanitetin e përgjithshëm dhe perceptimet e nivelet e menaxhimit të brendshëm dhe të jashtëm. Edhe pse disa prej kategorive (si liria dhe menaxhimi i brendshëm e i jashtëm) janë përgjigje të bazuara në perceptimin e vetvetes, analiza e tyre e përgjithshme nuk ka vend.

Në thelb, Raporti Botëror i Lumturisë mat lumturinë në aspektin ekonomik dhe politik. Për ta, lumturia vjen nga pasuria, rehatia, mundësia, liria, drejtësia dhe mbështetja.

Problemi i lumturisë

Një problem me përpjekjen për të matur lumturinë në këtë mënyrë është se ai sheh një gjendje afektive dhe emocionale në termat e të dhënave. Shndërron në grafikë dhe numra atë që është një gjendje ekzistence shumë personale dhe thellësisht subjektive. Një problem i dytë është se të dhënat më të përshtatshme – të cilat mund të vijnë nga vlerësime të thella psikologjike të miliona njerëzve – nuk janë praktike ose të mundshme.

Një problem i tretë është se gjashtë kategoritë e përmendura më lart, me siguri e shtrembërojnë përkufizimin e lumturisë shumë afër rehatisë dhe kënaqësisë. Ata matin lumturinë më shumë në termat e hedonisë. Por diçka humbet kur e shikojmë lumturinë në këtë mënyrë.

Nëse i besojmë Aristotelit, lumturia është kur një person bën më të mirën që mundet, pavarësisht nga fati i tij. Është kur ne përmbushim potencialin tonë dhe shkëlqejmë në mënyrat tona. Lumturia nuk është të kesh televizor me ekran të gjerë apo edhe buzëqeshje të përsosur (sipas standardeve të bukurisë); është në të qenit i sjellshëm, i sinqertë dhe i mirë. Është të punojmë shumë dhe të përmirësojmë veten dhe botën përreth nesh.

Në shtratin tonë të vdekjes, ne nuk do ta masim lumturinë në kuptimin e kënaqësisë që kemi apo komoditetit të dhënë. Ne do ta masim lumturinë me një punë të bërë mirë.

Lumturia është një term kaq i gjerë sepse është përshtatur për të gjithë ne. Është të luajmë me mjeshtëri letrat që na jepen dhe të themi sinqerisht: "Nuk mund të kisha bërë më mirë."

Tjera nga autori:
1