<b>Drenica s'lind veç 'trima': </b> Romi drenicak mundohet që fëmijët e tij të mos ia 'jetojnë' jetën

Drenica s'lind veç 'trima': Romi drenicak mundohet që fëmijët e tij të mos ia 'jetojnë' jetën

30.04.2022 22:40

Shumica e prindërve ëndërrojnë për fëmijët e tyre një jetë më të mirë se jetën që e kanë jetuar vetë. Por, kjo ëndërr e përpjekje është më e fortë se e askujt për një qytetar të Kosovës që i sheh përditë fëmijët e tij derisa përjetojnë të njëjtin mjerim.

Menjëherë pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës në vitin 2008, Qeveria e vendit ndërmori një iniciativë për riatdhesimin e personave të zhvendosur. Pjesa më e madhe e tyre i përkisnin komuniteteve pakicë, të cilët u vendosën në vende të ndryshme nëpër Kosovë. Një nga këto vendbanime të përzgjedhura ishte edhe fshati Plemetin i komunës së Obiliqit, të cilin e vizitoi Gazeta Nacionale.

Në këtë fshat, që gjendet pak minuta larg qendrës së Obiliqit, shteti kosovar vite më parë ndërtoi dy banesa kolektive, ku u vendosën afër 70 familje, që i përkasin komunitetit rom, ashkali, boshnjak e serb.

Por, që nga viti i largët 2008, asnjë investim nuk është bërë tutje në këto ndërtesa, të cilat me kalimin e kohës janë shkatërruar, siç ka shkruar Nacionale ditë më parë.

Familja pesë-anëtarëshe e Ergin Selimit, që jeton në një banesë të vogël, përballet me kundërmimin e kanalizimit dhe me mungesë të ujit të pijshëm.

“Krejt banesën teme edhe të nanës e kisha dhanë, veç me m'largu prej këtu, se ma s’jetohet. Po s’po kem ku me shku. Nji barakë me ma dhanë, nji shator, dal e jetoj qaty ma përpara”, thotë Ergini.

Që në hyrje të lagjes, vërehet mungesa e kujdesit nga ana e institucioneve komunale, pasi që bërlloku shtrihet anembanë hapësirës ku jetojnë komunitetet rom e ashkali.

Krejt në fillim të lagjes, takova një person që paketonte hekurishtet e mbledhura gjatë ditës, në konteinerët e Prishtinës. Meqë ishte i zënë me punë, ma preu shkurt bisedën, duke më sugjeruar një tjetër person për bisedë.

E kur e takova personin e sugjeruar, i tregova ‘misionin’ tim prej gazetareje. Pa fije hezitimi, pranoi të rrëfente peripecitë e të jetuarit në Plemetin.

 

Syla, është mbiemri i zotërisë që pranoi të intervistohej, i cili përkundër insistimit tim, nuk më tregoi emrin e tij të plotë.

Ende pa filluar mirë bisedën, ai më tha që me prejardhje ishte nga një fshat i Drenicës.

Për mua ishte e befasishme prejardhja e tij, pasi edhe unë jam nga Drenica, e nuk më kishte rastisur të takoja më parë një person të komunitetit rom nga ajo pjesë e Kosovës.

“Po po, prej Drenice jam, bile shkollën fillore e të mesme e kam përfundu atje. Shkollën fillore bile e kam përfundu në Qirez (fshat në Skënderaj v.j.), edhe baba e babëgjyshi jem e kanë kry shkollën në shkollë shqipe”, tha Syla.

“Na jem të fshatit Dashefc, këtu jemi vendosur në vitin 2008, por nga fshati jemi larguar menjëherë pas luftës. Arsyeja pse jemi larguar ka qenë sepse larg nga qyteti edhe s’kemi mujtë me mbijetu pa punë e veç me bujqësi”, rrëfeu tutje ai.

Mirëpo, as ai e as gruaja e tij, Lumturia, nuk punojnë. Bashkëshortja e tij më tregon se nuk ka punuar asnjëherë, edhe pse tashmë është në të tridhjetat. Kujdesi për fëmijët është ‘puna’ e saj e vetme në jetë.

Lufta për mbijetesë e familjes Syla çdo ditë është e madhe. Çifti Syla së bashku kanë tre fëmijë dhe jetojnë në një hapësirë aspak komode, ku mungon uji e energjia elektrike.

“Kjo ndërtesa këtu që po e shihni, gjithë u kanë kështu, kurgjo s’ka ndryshu. Po mundohemi me e mbajtë pastër përpara, po nëse dëshiron me shku prapa e me e pa kanalizimin e bërllokun, mundesh, që dëshiron shkojmë bashkë”, më tha me ngulmim Syla.

Vendosëm të ulemi përballë ndërtesës, pasi që për ta ishte më e lehtë të më ‘orientonin’ drejt problemeve të hapësirës ku jetojnë, e të cilat ngjajnë në geto të lëna pas dore nga shteti që i ndërtoi.

Lumturia filloi rrëfimin e saj nën frikën e vazhdueshme se mos fotografohej nga unë. Për këtë, ajo gjithnjë shikonte telefonin që qëndronte në prehrin tim, si një lloj sigurie se përveç zërit të saj, asgjë tjetër nuk do të incizohej.

“Unë foli, çkado që më pyet, po motra jem mos më “slikat” (fotografo v.j.), se qeshtu po na thoni e tani po na qitni në rrjete sociale ku po na shohin krejt. Nuk është e lehtë me e kallëzu hjekën”, tha ajo më gjysmë zëri.

Pasi e sigurova që fytyra e saj nuk do të botohet askund, ajo e lehtësuar vazhdoi rrëfimin.

“Vështirë boll valla, po s’po kem çka me bo, veç ai lart e di çka jem t’u hjekë. Problem kudo, për banim e për ushqim. I kam këta fëmijë, po duhet me u kujdesë për ta. Kur po ka punë, mirë, po veç 3-4 ditë po zgjatë puna. Shko shikoji ata në kanta të bërllokut, tanë ditën që rrinë aty, ata të kallëzojnë se çka jemi tu hjekë”, psherëtin Lumturia.

Sa duket, e gjithë familja e kishte ‘prerë’ shpresën nga ndihma e shtetit dhe e vetmja adresë lutje për ta, siç më treguan, është Zoti.

Kur kanë mbetur edhe pak ditë, përgatitjet për festën e Bajramit tashmë kanë filluar. Siç e kërkon një traditë e kahershme e që ende është e pranishme, shtëpitë me të gjitha ornamentet e tyre po pastroheshin.

Lumturia, që po agjëronte, më tregoi se përgatitjet për Bajram i kishte filluar dhe se po priste radhën e saj për të larë ‘tepihët’, pasi që vetëm një çezmë furnizon me ujë të dy objektet ku banojnë dhjetëra familje.

“Edhe na si krejt kemi me ia nisë kadale me la e me fshi, po e presim rendin kur ta kryjnë këta tjerët”, më tha Lumturia.

 

Ajo më tregoi se para së të vendosej në Plemetin, kishte jetuar në disa baraka në Prishtinë, ku ende banojnë prindërit e saj.

“Kam menduar se kur të vij këtu, ka me qenë më mirë, por as këtu, hiç ma mirë, bile kanihere po tham se ma keq se ku kam jetu. Bile atje kemi pas ujë”, shprehet me mllef ajo.

“Vështirë boll”, tha ajo me një fytyrë të ngrysur, e cila më dha sinjalin se ishte koha të largohem dhe se insistimi më tutje nuk është se do të mirëpritej nga Lumturia, e cila dukej e lodhur nga përsëritja e rrëfimit të njëjtë.

U drejtova kah burri i saj, i cili e priste rendin e tij për t’u intervistuar.

Rrëfimi i tij, për çudi ishte ndryshe nga ai i Lumturisë dhe i shumë banorëve të tjerë të Plemetinit.

Nuk fliste shumë për kushtet e jetesës, megjithatë ankohej për papunësinë.

“Një rrogë me e pasë boll ish kanë, edhe për mua edhe për familjen, nashta muna me u shpreh lirshëm e s’është problem. Po, kur po kërkojmë punë, p.sh. gruja, nuk e marrin, se këta po dojnë me marrë në punë najkan që duket bukur, si t’na shohin neve, meniherë thojnë jo, e gjejnë ata naj arsye t’tyne. Për qata ma gruja s’ka kërku punë, se gjithë thotë veç me gjetë nji punë, se punoj. Këta po dojnë me na majtë neve n’punë me 100 euro edhe veç me pastru, se tjetërkund nuk të lajnë”, tha burri i Lumturisë.

Gjersa ishim thelluar në bisedë, fëmijët e çiftit Syla u afruan për të dëgjuar rrëfimin e prindërve të tyre. Dëgjonin me vëmendje e pa bërë zë, e fytyra u mbulohej herë pas here me një buzëqeshje të çiltër fëmijërore.

“Janë mësu këta më këto kushte e më këto ankesa, ma s’u duket interesant e as çudi”, tha Syla.

“Unë për këta po mundohem mos me i lanë me jetu qysh kam jetu unë”, shtoi ai.

Ndonëse intervista kishte marrë kahjen e saj, në kokë më kishte ngelur prejardhja e tij. Tentova të rikthehem në fëmijërinë e tij në Drenicë, vendi ynë i përbashkët i prejardhjes.

Fëmijëria e tij, siç më tregoi, ishte e lumtur në mesin e shqiptarëve, të cilën kohë e kujton me mallëngjim.

“Na kemi lujtë bashkë, kemi jetu bashkë, kemi shku në shkollë e në dasma bashkë, kurrë katuni s’u kanë i ndarë, as s’ka pasë ndasi se ti s’je shqiptar, s’munesh më nejtë me neve. Ndryshe ka qenë para lufte. Aty janë rritë krejt, baba, babëgjyshi, stërgjyshi, krejt në mesin e shqiptarëve”, rrëfente me mall romi nga Drenica.

Syla ishte fjalëpak rreth vendlindjes e fëmijërisë. Andaj, pa dëshirë, hoqa dorë nga insistimi i mëtutjeshëm. Megjithatë, e pyeta nëse fëmijët e tij e dinë prejardhjen e tyre.

“Po, gjithë kanë me ditë. Aty i kanë të parët, edhe pse asniherë nuk kemi qenë më atje pas lufte. E kemi tokën e shpinë që është djegur në luftë, por nuk kemi shkuar”, tha ai.

U përshëndetëm, dhe duke u ndarë më tha se më mirëpret përsëri.

“Kthehu prapë për intervistë”, më tha ai.

“Shpresoj që nuk je më këtu kur të kthehem”, i thashë.

“Po na jemi katunarë, jemi mësu me pula, s’po mujmë me jetu në banesë”, duke qeshur ma ktheu.

“Atëherë shihemi kur ta ndërtoni një shtëpi të re”, ishte fjala ime e fundit për të, si një uratë për ditë më të mira për romin nga Drenica.

Tjera nga autori:
1